20 listopada - Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka
“Dziecko ma prawo być sobą. Ma prawo do popełniania błędów. Ma prawo do posiadania własnego zdania. Ma prawo do szacunku. Nie ma dzieci – są ludzie.”
J. Korczak
20 listopada obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka – wyjątkowe święto, w którym przypominamy, że każde dziecko ma swoje niezbywalne prawa. Prawa te pozwalają dzieciom bezpiecznie żyć oraz szczęśliwie i swobodnie rozwijać się. To także czas solidarności z dziećmi, które na całym świecie potrzebują wsparcia i ochrony.
Czym są prawa dziecka?
Prawa dziecka to zbiór podstawowych swobód i zabezpieczeń, które mają na celu zagwarantowanie dzieciom najlepszych warunków do życia i rozwoju. Każde dziecko, niezależnie od miejsca zamieszkania, pochodzenia czy wyznania, ma swoje niezbywalne prawa.
Zostały one spisane w Konwencji o Prawach Dziecka, uchwalonej przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 1989 roku. Polska odegrała kluczową rolę w powstaniu tego dokumentu – to właśnie nasz kraj przedłożył Komisji Praw Człowieka ONZ pierwszy projekt Konwencji. Polska ratyfikowała Konwencję w 1991 roku, podkreślając swoje zaangażowanie w ochronę praw najmłodszych.
Polski wkład w ochronę praw dziecka. Polska może poszczycić się długą tradycją promowania praw dziecka i troski o ich godne traktowanie. Jedną z najważniejszych postaci związanych z tą tradycją jest Janusz Korczak – ceniony na całym świecie lekarz, pedagog i obrońca praw dzieci.

Janusz Korczak wśród swoich wychowanków, Dom Sierot w Warszawie, ok. 1934–1935 r. Fotografia: autor nieznany, domena publiczna, Wikimedia Commons.
Korczak prowadził sierociniec, w którym dzieci miały prawo do wyrażania swoich myśli i uczuć, a on sam traktował je z pełnym szacunkiem. W swoich książkach działalności społecznej podkreślał, że dzieci mają takie same prawa jak dorośli i zawsze działał na rzecz ich godnego traktowania. Jego życie i praca uczyniły go symbolem walki o dobro dzieci na całym świecie. Drugą ważną postacią jest Ludwik Rajchman, polski lekarz i działacz humanitarny, który zapoczątkował działalność międzynarodowej organizacji UNICEF, powołanej do ochrony na rzecz dzieci na całym świecie. Dzięki jego wizji UNICEF od lat wspiera dzieci, zapewniając im pomoc w trudnych warunkach oraz promując ich prawa do edukacji, zdrowia i równości.
Prawa dziecka – przykłady.
Prawa dziecka są liczne i wzajemnie się uzupełniają, aby zapewnić dzieciom ochronę we wszystkich aspektach ich życia. Oto kilka przykładów:
- Prawo do miłości i opieki – każde dziecko ma prawo do życia w atmosferze miłości oraz do wsparcia rodziny lub opiekunów.
- Prawo do zabawy – zabawa jest ważnym elementem rozwoju dziecka, wspierając jego
rozwój emocjonalny i społeczny.
- Prawo do nauki – każde dziecko powinno mieć dostęp do edukacji, która rozwija jego
talenty i przygotowuje do przyszłości.
- Prawo do bezpieczeństwa – dzieci mają prawo do życia bez przemocy oraz do ochrony
przed krzywdą.
- Prawo do zdrowia i opieki medycznej – każde dziecko powinno mieć dostęp do opieki
medycznej i odpowiednich warunków zdrowotnych.
- Prawo do odpoczynku – dzieci mają prawo do odpoczynku, który jest niezbędny dla ich
rozwoju.
- Prawo do wyrażania emocji i uczuć – każde dziecko ma prawo wyrażać swoje myśli
i emocje, a dorośli powinni słuchać ich z szacunkiem.
Mity na temat praw dziecka
Wokół praw dziecka narosło wiele błędnych przekonań. Oto niektóre z najczęstszych mitów i ich wyjaśnienia:
- „Prawa to sprawa dorosłych, dzieci ich nie potrzebują.” To nieprawda! Dzieci, podobnie jak dorośli, mają swoje prawa, które są niezbędne do ich rozwoju i bezpieczeństwa.
- „Dziecko musi zasłużyć na swoje prawa”. Prawa dziecka są bezwarunkowe – przysługują
każdemu dziecku, niezależnie od jego zachowania czy sytuacji.
- „Niektóre prawa są ważniejsze od innych”. Wszystkie prawa dziecka są równoważne i wzajemnie się uzupełniają, aby stworzyć pełny system ochrony dziecka.
- „Konwencja mówi, jak dzieci powinny traktować siebie nawzajem”. Konwencja określa relacje między dziećmi a dorosłymi oraz ich odpowiedzialność wobec dzieci, nie regulując bezpośrednio wzajemnych relacji dzieci.
- „Nic nie mogę zrobić, by pomóc dzieciom korzystać z ich praw.” Każdy z nas może szerzyć wiedzę o prawach dziecka i wspierać ich przestrzeganie, tworząc środowisko, które sprzyja ich rozwojowi i ochronie.
Dlaczego Dzień Praw Dziecka jest ważny?
Dzień Praw Dziecka to czas, w którym możemy okazać solidarność z dziećmi na całym świecie, które często żyją w trudnych warunkach – bez dostępu do czystej wody, edukacji czy opieki zdrowotnej. To przypomnienie, że każde dziecko, niezależnie od miejsca zamieszkania, zasługuje na bezpieczne i godne dzieciństwo.
Prawa dziecka dotyczą nie tylko dzieci z odległych regionów, ale także tych, które są blisko nas –
w naszych rodzinach, przedszkolach, szkołach lokalnych społecznościach. Dzień Praw Dziecka to
okazja, aby przypomnieć, że zrozumienie i szanowanie praw dzieci jest kluczowe w codziennym życiu. Edukacja na ich temat jest potrzebna zarówno dzieciom, jak i dorosłym, aby tworzyć środowisko, które zapobiega krzywdzeniu i wspiera rozwój każdego dziecka w atmosferze bezpieczeństwa, godności i wzajemnego szacunku.
Gdzie szukać wsparcia?
Każde dziecko, które doświadcza łamania swoich praw, powinno wiedzieć, że może otrzymać pomoc i wsparcie. Istnieje wiele miejsc i instytucji, które oferują pomoc dzieciom oraz dorosłym, którzy chcą zgłosić niepokojące sytuacje. Oto niektóre z nich:
Numer alarmowy – 112 - Zadzwoń pod ten numer, jeśli zagrożone jest życie lub zdrowie dziecka
i potrzebna jest interwencja policji, straży pożarnej lub pogotowia.
Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży – 116 111 - Jeśli czujesz się krzywdzony i potrzebujesz pomocy, możesz zadzwonić. Telefon działa całodobowo i zapewnia anonimowe wsparcie.
Dziecięcy telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka – 800 12 12 12 - Przeznaczony dla dzieci i dorosłych, działa całą dobę, a także oferuje czat dostępny na stronie Rzecznika Praw Dziecka (www.brpd.gov.pl).
„Niebieska Linia” IPZ – 116 123 - Infolinia przeznaczona dla wszystkich osób w kryzysie
emocjonalnym oraz dla osób pokrzywdzonych przestępstwem, w tym ze szczególnym uwzględnieniem osób doświadczających przemocy w rodzinie oraz jej świadków.
Dyżurnet.pl - Zgłoszenia nielegalnych lub niepokojących treści w Internecie można kierować na
www.dyzurnet.pl mailowo: dyzurnet@dyzurnet.pl lub telefonicznie: 801 615 005.
MONAR – pomoc dla osób uzależnionych Telefon: 574 734 814 (od poniedziałku do piątku w godzinach 14:00-18:00). Wsparcie dla osób uzależnionych od narkotyków.
Telefon dla rodziców i nauczycieli – 800 100 100 (od poniedziałku do piątku w godzinach 12:00-15:00 i dodatkowo w czwartki, w godzinach 16.30-20.30). Bezpłatna i anonimowa pomoc telefoniczna i online dla rodziców i nauczycieli, którzy potrzebują wsparcia w zakresie pomocy psychologicznej dzieciom doświadczającym trudności takich, jak: przemoc, cyberprzemoc, zagrożenia technologiczne, depresja, myśli samobójcze, zaburzenia odżywiania i inne.
Caritas Polska - Pomoc materialna dla dzieci w trudnych sytuacjach finansowych. Można uzyskać
wsparcie na obiady, wyprawki szkolne lub wycieczki. Szczegóły na caritas.pl/szukam-pomocy/.
Prawa Dziecka [.odt, 156.90 kB]
Propozycje książek [.doc, 395.00 kB]

